Menu

Ludzie z Węgla. Arkadiusz Gola

Arkadiusz Gola. Ludzie z Węgla
Arkadiusz Gola. Ludzie z Węgla
Górny Śląsk to jeden z najsilniej zurbanizowanych regionów w Europie. Miał duży wpływ na jej gospodarczy rozwój. W roku 1990 w całym kraju działało 70 kopalń węgla kamiennego, z czego w Województwie Śląskim aż 67. Zmiany gospodarcze po 1989 roku, a co za tym idzie restrukturyzacja przemysłu ciężkiego, spowodowały poważne kłopoty, z jakimi ten region boryka się do dziś. Likwidacja dużych zakładów pracy, w których pracowało po kilka tysięcy ludzi, podniosło poziom bezrobocia do jednego z najwyższych w kraju. 
Górny Śląsk to także tradycyjny model rodziny, szacunek do fizycznej pracy, proste zasady życia społecznego. Wszystko to ma związek z przemysłem, który region ukształtował. Wiele osób, które w moich fotograficznych wędrówkach spotkałem po likwidacji ich zakładu pracy nie potrafiło się odnaleźć w nowej rzeczywistości. Od wielu lat funkcjonował tu model osiedli robotniczych, które pełniły funkcje takich małych światów dla ludzi tam mieszkających. Wokół huty czy kopalni powstawało osiedle razem z kościołem, sklepami, szkołą. Wszystko, co było potrzebne do życia, rodzina górnika miała w obrębie kilkuset metrów. Dla młodego człowieka naturalną koleją rzeczy była po skończeniu szkoły praca w macierzystym zakładzie, gdzie wcześniej pracował jego dziadek lub ojciec. W latach dziewięćdziesiątych, kiedy rząd postanowił restrukturyzować przemysł ciężki, a co za tym idzie likwidować zakłady, te mikro światy wielu rodzinom z dnia na dzień się zawaliły. Początek tego trudnego okresu przekształcania regionu zbiegł się akurat z czasem, kiedy zająłem się fotografowaniem tego obszaru. Pojawiające się chwilami na moich zdjęciach smutek i beznadzieja wynikają z bolesnych przemian. Życie posiada jednak też wiele blasków i pasji. Chętnie fotografuję, zarówno radości, jak i zmagania z wyzwaniami jutra.
Subiektywność mojej obserwacji, a co za tym idzie i fotografii, polega głównie na tym, że interesują mnie środowiska związane z pracą fizyczną w przemyśle ciężkim – ich domy, rodziny, zainteresowania, zanikająca już mocno pobożność oraz zwykła codzienność.
Chodząc z aparatem zawsze szukam ludzi, o których mógłbym opowiedzieć. Rzadko naciskam spust migawki, kiedy w kadrze nie widzę postaci. Same ślady bytności człowieka to często dla mnie za mało. Lubię poznawać nowe osoby, rozmawiać z nimi, a później wracać w te same miejsca i obserwować jak się zmieniły. Przeważnie fotografuję szerokokątnym obiektywem, próbuję tak zbliżyć się do moich bohaterów, żeby widz miał poczucie, że w tym momencie naprawdę byłem jednym z nich.
Tradycja fotografowania przemysłu na Górnym Śląsku idzie w parze z jego powstaniem i rozwojem. Niemiecki fotograf Max Steckel dokumentował na zlecenie magnatów przemysłowych na przełomie XIX i XX wieku nowo powstające zakłady. Po wojnie grupa fotoreporterów, bardziej lub mniej propagandowo, ale z pasją, uwieczniała ten region, który z lotu ptaka wyglądał jak jedna wielka huta. Tak się akurat złożyło, że na moją fotografię przypadł czas schyłku przemysłowej potęgi Górnego Śląska. Staram się robić dokument uczciwy i prawdziwy. Może trochę nostalgiczny, ale wynika to z tego, że moja rodzina żyje tu od pokoleń, przez co jestem tymi historiami z przeszłości wypełniony. Zastanawiam się, w którą stronę mój region zmierza. Bez względu na to gdzie się znajdzie, ufam, że jego mieszkańcy nie stracą rzeczy najważniejszej, a mianowicie swojego poczucia tożsamości. Robiąc zdjęcia mam nadzieję, że chociaż w niewielkim stopniu dokładam się do historii, którą uwieczniali na kliszach moi poprzednicy. Między innymi właśnie poprzez poznawanie ich zdjęć mogłem budować swoją świadomość historyczną miejsca, w którym przyszło mi żyć i pracować.

Arkadiusz Gola
Arkadiusz Gola
Absolwent Instytutu Kreatywnej Fotografii Uniwersytetu Śląskiego w Opawie (Czechy). Zajmuje się fotografią dokumentalną głównie rejestrując zmiany zachodzące w społeczeństwie na Górnym Śląsku po 1989 roku. Szczególnie interesują go miejsca związane z przemysłem ciężkim, który pod koniec XX wieku w Polsce znacznie się skurczył. Jako fotoreporter prasowy pracuje od 1991 roku. Od 18 lat w redakcji „Dziennika Zachodniego” w Katowicach. Zdobył nagrody w konkursach, m.in. Polskiej Fotografii Prasowej, BZ WBK Pressfoto , Newsreportaż. Pierwsze miejsce w konkursie fotograficznym firmy „Bayer” Ekologia w obiektywie 2003, nagrody w konkursie Śląskiej Fotografii Prasowej, Grand Press Photo. Dziennikarz roku Dziennika Zachodniego 2003. W 2010 roku otrzymał nagrodę Prezydenta Miasta Zabrze w Dziedzinie Kultury. Stypendysta Marszałka Województwa Śląskiego w dziedzinie kultury. Jego zdjęcia znajdują się w zbiorach Muzeum Śląskiego, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Miejskiego w Zabrzu, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, Muzeum Miejskiego w Zabrzu, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie, Muzeum Umeni w Ołomuńcu. Jest członkiem ZPAF-u (Związku Polskich Artystów Fotografików). Autor albumów „Ludzie z węgla”, „Nie muszę wracać…” i „Stany graniczne”. Wystawy w kraju i za granicą (Czechy, Francja, Niemcy, Belgia, Słowacja). Mieszka w Zabrzu.
strona www: www.arekgola.com

Wspierają nas:

Albumy fotograficzne dla iPad'aKatedra Fotografii w PoznaniuZwiązek Polskich Artystów Fotografików Okręg WielkopolskiMiesięcznik PRESSWarsztaty fotograficzneKwartalnik FOTOGRAFIAKolektyw fotografów un-posed.comSubiektywny blog o fotografii dokumentalnej